Asfaltın Altında Dereler Var belgeselinin çekimleri devam ediyor. 2018 yılının sonbaharında tamamlanması planlanıyor.

Ankara’nın Yeraltında Gizlenmiş Akarsuları

“Diyelim ki eviniz Çayyolu semtinde ve her gün Cebeci ya da Dikimevi’ndeki işyerinize gidip geliyorsunuz. Sadece tek yönde, her gün, en az 15 üzeri kapatılmış derenin üstünden geçtiğinizin farkında mısınız?”

Ankara tarihte daha önce iki sefer başkentlik yapmış, derelerin çayların birleştiği bir noktada kurulmuş bir şehir. Fakat artık o dereleri göremiyoruz, tek gördüğümüz uçsuz bucaksız beton binalar. Ankara artık kuraklıkla, susuzlukla, gri olmasıyla özdeşleşmiş bir şehir. Peki dereler nereye gitti? Aslında hiçbir yere gitmediler. Yüzyıllardır oldukları yerdeler! Ancak biz göremiyoruz. Kimi kanal, menfez içine alındı 1950’lerden bu yana, kiminin güzergâhı değiştirildi, kiminin üzeri kapatıldı bulvar yapıldı, kiminin ise üstünde pazar yerleri, parklar ve otoparklar bulunuyor. Asfaltın Altında Dereler Var belgeseli gizlenmiş derelerin izini sürüyor.

Peki Cumhuriyet Döneminde Ankara Yeniden İnşaa Edilirken Nasıl Bir Başkent Hayal Edilmişti?

Eski Ankara’nın Dönüşümü, Yeni Şehrin Kuruluşu:

“Bu iki su izi (İnce Su ve Tabakhane dereleri) şehrin yerleşim bölgesini doğal bir kuşakla sarmaktadır ki, bu kuşağın şehrin çevresinde doğal bir park oluşturduğu görülebilir. Bir tayyareden kuş bakışıyla bakılır veya şehrin genel fotoğrafı alınırsa, şehrin su kaynaklarına göre genel görünümünde bu etkinin oluştuğu kesindir. Doğanın bağışladığı bu özellik ve fırsattan güzelce yararlanılır ve uygulanırsa, bugün çorak ve ruhsuz görünen şehre, çevresi bir park yeşilliği ile sarılmış bir bahçe şehri formu verilebilir.” Lörcher Planı, 1924

BELGESEL

İlk çalışmalar İMO Ankara Şubesi Su Çalışma Grubu’nun bu konu gündemine almasıyla başladı. Grup üyeleri çeşitli belgeleri topladı, eski fotoğraflar derlendi, tarihi haritalar bulundu ve tarandı, eldeki verilerle yeni harita çalışmaları yapıldı kapatılmış derelerin yerleri tespit edildi. Aynı zamanda farkındalık çalışmaları da yapıldı.

Belgesel çalışmamız ise 2014 yılında başladı. İlk olarak bir iş bölümü yapıp  Su Çalışma Grubu’nun derlediği belgelerle kendi bulduğumuz dökümanları birleştirdik, fotoğraflar ve arşiv çekimleri düzenledik, uzman kişilerle görüştük, belirlenen bazı mekanlarda ön inceleme yaptık. Kent Kaşifi Ahmet Soyak ile daha önce çok az kişinin bildiği ya da hiç kimsenin bilmediğini düşündüğümüz çeşitli mekanlarda keşif yaptık.

2015 yılının ayında ilk çekimlerimizi yaptık. İki yıldır belli aralıklarla çekimlerimiz devam ediyor. Şimdiye kadar toplam 30 günden fazla çekim ve 14 kişiyle röportaj yaptık, Belgeseli 2018 yılında tamamlamayı planlıyoruz. Çeşitli kurumlardan bilgi, belge, arşiv desteği aldık, çalışmamız için bize kapısını açan kurumlar oldu fakat belgeselin kısıtlı maddi imkanlarla tamamlamaya çalışıyoruz. Belgesel yıllardır yapılan çalışmaların bir parçası olacak ve bu konuda insanlara bir görsel hafıza oluşturmasını amaçlıyoruz.

Belgesel Ekibi

Proje Danışmanları: Erman Tamur & Hasan Akyar & Ahmet Soyak

Araştırma Grubu: Elçin Deniz Özdamar, Okan Çağrı Bozkurt, Onur Bektaş, İMO Ankara Şubesi Su Çalışma Grubu

Yardımcı Yönetmen: Özgür Boğazlıyanlıoğlu

Yönetmen: Yasin Semiz